[ bc ] [ b / int ] [ pol / a / bo / dt / mu / t / vg / wp ] [ g ] [ апошнія паведамленні ]

/b/ - Трызненне

Імя
Электронная пошта
Тэма
Допіс
Файл
Убудаваць
Пароль (Для выдалення файлаў)

File: 1638659334850.jpg (71,64 KB, 461x434, 27piww.jpg)

 No.3354

Ну што ж, прадоўжым дыскусю. Яна чорт ведае дзе перарвалася, а значыць, працягваць яе можна з якога-любя месца.

Тады напішу пра дзьве рэчы, якія некалі былі закрануты ў сьпярэчцы. Гэтыя дзьве рэчы зьвязаныя паміж сабой. Першае, у дыскусі было заяўлена, што быццам аж да выхаду «Беларускае ґраматыкі да школ» у 1918 годзе беларусы не выпрацоўвалі ніякіх нормаў пісьма. Другое, прыводзіўся твор Янкі Купалы, выдадзены да 1918 году, у якім быццам бы адбіваліся фонэтычныя законы, якія супярэчылі адзін аднаму (што мела даводзіць, быццам суіснаваньне супярэчных фонэтычных законаў у адным ідыёме – рэч сусім нормальная, а ўсякія нямецкія філёлёґі зь іхняй наіўнаю верай у тое, што «фонэтычны закон заўсёды ё консэквэнтны», проста дурні ў параўнаньню з нашым Капітанам Лінґвістыкай, які разьбіў усе іх довады адною кніжкай Купалы).

Пераканацца, што першае сьцьверджаньне непраўдзівае, можна, проста ўзяўшы ў рукі Нашу Ніву (напрыклад, году 1915-га).
Разглядаючы асаблівасьці правапісу ў ёй, трэба мець на ўвазе, што ў пачатку разьвіцьця новабеларускага правапісу аканьне праводзілі недастаткова сьмела (асабліва ў канчатках слоў і ў дачыненьню да «э») – дзеля таго што баяліся, што вялікае аканьне можа зацямняць ґраматычныя формы і значэньні слоў і блытаць чытароў.

Пачынаем чытаць «Нашу Ніву».

Спробу ўвесьці нормы, якія супярэчаць вымаўленьню, бачым ужо ў першых радках: такія формы, як «рэдакція», «нація». Такое вымаўленьне супярэчыць жывому беларускаму маўленьню, у якім гук ц зацьвярдзеў. І так не вымаўлялі, але пісалі дзеля большае аднастайнасьці (дзе «сэсія», «фантазія», там і «рэдакція»). Тарашкевіч гэта адхіленьне ў свой правапіс ня ўзяў.

 No.3355

У расійскай мове таго часу прыметнікі ў множным ліку мелі канчаткі як -іе (-ые), так і -ія (-ыя) (у залежнасьці ад роду назоўнікаў пры іх). Калі ў нас быццам бы не было ніякіх нормаў да 1918 года, то трэба было б чакаць, што, дапусьцім, палавіна формаў множнага ліку ў «Нашай Ніве» будзе мець канчаткі -іе (-ые), а другая палавіна -ія (-ыя). Ну або 70% на 30%. Або хоць 90% на 10%. Але так ня ёсьць. Бо выдаўцы «Нашай Нівы» стараліся выпрацаваць нейкія мінімальныя нормы і ў якасьці адной з нормаў было прынята заўсёды пісаць толькі канчаткі -іе (-ые). Тарашкевіч потым пашырыў правапіснае яканьне на гэтыя канчаткі, і адгэнуль мы пішам -ія (-ыя) у такіх формах.

Цяпер мы пішам канчаткі назоўнікаў мужчынскага роду множнага ліку у родным склоне фонэтычна і затым маем большы іх набор: -аў, -яў, -оў, -ёў. Выдаўцы «Нашай Нівы» тады лічылі, што ў напісаньні іх трэба сражэй дзяржацца этымолёґіі і заўсёды пісалі толькі -оў, -ёў, нават насуперак жывому вымаўленьню: атрадоў, немцоў, акопоў, аўтамабілёў.

Дык відавочна, што былі спробы выпрацоўваць нейкія нормы, якія пазьней часткава ўлічыў, а часткава не Тарашкевіч.

 No.3356

Што да кніжкі Купалы ў якой быццам бы былі законы фонэтыкі супярэчылі адзін аднаму. Гэта зноў жа праяўленьне Капітанам Лінґвістыкай свае супэрздольнасьці «глядзець у кнігу і бачыць там фіґу».

Што скажа чалавек, у каторага ё галава на плячох, пабачыўшы такія непасьлядоўнасьці ў кніжцы таго ж Купалы. Ён скажа: «Божа мой! Я бачу непасьлядоўнасьці. Відавочна, гэта ня запіс жывога маўленьня! Я бачу, што над тэкстам працавалі, стараючыся прывесьці яго ў адпаведнасьць нейкім стандартам».

Што кажа наш Капітан Лінґвістыка, выкарыстоўваючы сваю супэрздольнасьць «бачыць фіґу ў кнізе» Янкі Купалы? Ён кажа: «Ах-ах! Сэнсацыя! Гэта довад таго, што ў адным ідыёме могуць існаваць супярэчлівыя фонэтычныя законы. А цяпер давайце мне Нобэлеўскі мэдаль па лінґвістыцы», не ведаючы таго, што ён у чарговы раз сказаў хѵйню.

 No.3357

Святы Божа. Паспрабуй выйсці з дому.

 No.3359

>>3356
Калі няма аргументаў — застаецца толькі на абразы перайсці. Брава, брава.

>>3354
>не выпрацоўвалі ніякіх нормаў пісьма.
Можа хтось недзе ў стол і выпрацаваў, але граматыку Тарашкевіча не проста так называюць першай.
Некаторых прынцыпаў большасць прытрымлівалася і да Тарашкевіча, а я недзе адмаўляў гэта?

>што мела даводзіць, быццам суіснаваньне супярэчных фонэтычных законаў у адным ідыёме – рэч сусім нормальная

Мела даводзіць, што ты сам бачыш фігу. "Сфармуляваны правільна" закон і тое, што ты высраў — розныя рэчы.

>проста ўзяўшы ў рукі Нашу Ніву (напрыклад, году 1915-га)

Добра, возьмем №1 за 1915. На першай жа балонцы вялікімі літарамі пабачым:
Каб не было задзержкі У высылцэ газэты, просім прысылаць падпіску на 1915 г.
Там жа бачым "Выліваецца Ў …", "На Ўсходнім фронце", "У Ўсходней Прусіі" і "озера Урміі", "змаганне Усё ешчэ…".
І "аблЯгчыць", "звЯрнуліся" / "нЯ сьпіць", "ўсЕлякай" і "павЕлі".
Там жа суседнічаюць "Таврыз" і "Каўказ".
І гэта 1915 год, то-бок газета 9 гадоў выходзіла, можна было выпрацаваць хаця б правіла для правапісу У/Ў.
Ну давай, дакажы, што мой тэзіс "пісалі абы-як, у асноўным арыентуючыся на вымаўленне" непраўдзівы.

 No.3360

>Такое вымаўленьне супярэчыць жывому беларускаму маўленьню, у якім гук ц зацьвярдзеў.
>гук ц зацьвярдзеў.
>зацьвярдзеў
>ць
Што-што ты пра фігу пісаў?
У тым жа №1 бачым загаловак "На варці". Гэта таксама прыклад зацвярдзелага Ц?
І слова "хрысціянства" ты як вымаўляеш? Няўжо "хрысцыянства"?

>такія формы, як «рэдакція», «нація»

>так не вымаўлялі
Са свечкай стаяў? Ці можа з дыктафонам?
>але пісалі дзеля большае аднастайнасьці
Гэта тая АДНАСТАЙНАСЦЬ, якая Каўказ, але Таврыз? "Выліваецца ў", але "задзержкі у"?
Дарэвалюцыйным рускім правапісам гэтыя словы так і пісаліся: рeдакція, нація. Адпаведна, чым дакажаш, што "дзеля большай аднастайнасці", а не "як у мове-донары"?
Як гэтыя словы ў 1915 вымаўлялі выпускнікі царскіх вучылішчаў і семінарый Уласаў, Луцэвіч, Міцкевіч — шчыра скажу, не ведаю, не валодаю тваёй супЭрздольнасцю "дыктафон для нашаніўцаў". Але нішто не перашкаджала ім вымаўляць менавіта -цІя, а не -цЫя.
А вось выпускнік гімназіі ў польскамоўнай Вільні напэўна ж вымаўляў -cyja. І так у сваёй граматыцы і запісаў. Вось і ўся разгадка.

 No.3361

File: 1638698806033-0.png (586,65 KB, 981x1252, п2.png)

File: 1638698806033-1.png (611,8 KB, 890x1181, паслядоўнасць.png)

>нават насуперак жывому вымаўленьню: атрадоў, немцоў, акопоў, аўтамабілёў.
Ну-ну, тады і ў часы Каліноўскага пісалі "насуперак жывому вымаўленню":
[i]салдатоў маскоўскiх
караўлоў
Чыншоў, аброкоў i падаткоў[/i]

Выдаўцы НН у асноўным з цэнтральнай Беларусі паходзілі, дзе такое вымаўленне акурат сустракаецца.
[i]«Вось, здэцца, каб узёў ды дагноў, ды каб доў, каб не паднёўся»

«— Проўду, дзеду, кажаш, — падлабуньваўся да старога Лёшка. Ён, як і большасць жыхароў Прынямоння, вымаўляў “узёў”, “укроў”, “доў”, а яшчэ “галубэ”, “валэ”.
— У школе настоўніца зніжала адзнакі за “оў”, “ёў”, — неяк паскардзіўся малы бацьку, — патрабуе казаць галубы, валы, узяў, украў.
— Што твая настоўніца, — злуе ён. — Паспрабуй крыкні “узяў”, “даў”. Не прадыхнеш. Слова, нібы косць, засядзе ў горле. Выгукне плытагон на ўсе грудзі “узё-ёў”, “падо-оў” і разнясецца па вадзе рэха».[/i]

Тарашкевіч, што з дзяцінства да 1917 жыў у польскамоўнай Вільні і рускамоўным Пецярбургу, пэўна, такія формы чуў не часта.

>Я бачу, што над тэкстам працавалі, стараючыся прывесьці яго ў адпаведнасьць нейкім стандартам

Зрабіць стандарт менш паслядоўным за жывое маўленне — гэта цікавая ідэя. Паляшуцкая стандартызацыя — яна такая.

>Я бачу непасьлядоўнасьці. Відавочна, гэта ня запіс жывога маўленьня!

>Так, бо я боўдзіла і шыз, маю звышздольнасць вызначаць, якім жывое маўленне можа быць, а якім не. ЯСКОЗАЎ!!!111
Глядзі пікрылы. Вось табе ў адным ідыёме і іканне, і яканне разам. І ў гаворцы аднаго носьбіта адначасова і "сьпячэш", і "сцеле". Там жа знойдзеш "зацвярдзелае" ц у слове "цібулька".

 No.3377

Учора пагаварыў са скручанай бабулькай у глухой вёсцы. Яна ў 3 сказах 3 розныя формы слова "яшчэ" выкарыстала: яшчЭ, ешчЭ і яшчО. Во якая паслядоўнасць. Пэўна, яе гаворку таксама апрацавалі, да паляшуцкага стандарту прыводзілі.



[Назад][На пачатак старонкі] [Catalog] [Post a Reply]
Выдаліць допіс [ ]
[ bc ] [ b / int ] [ pol / a / bo / dt / mu / t / vg / wp ] [ g ] [ апошнія паведамленні ]